دیسک پاراسنترال چیست و چه روش‌هایی برای درمان آن وجود دارد؟

دیسک پاراسنترال چیست و چگونه درمان می شود؟
تیم تولید محتوا ایران نوبت
1404/10/15

دیسک پاراسنترال و تفاوت آن با انواع دیگر

دیسک پاراسنترال و تفاوت آن با انواع دیگر
دیسک‌های بین‌مهره‌ای بالشتک‌هایی نرم و انعطاف‌پذیر هستند که بین مهره‌های ستون فقرات قرار می‌گیرند و نقش ضربه‌گیر و تسهیل حرکت را دارند. هر دیسک از یک بخش ژله‌ای در مرکز و یک لایه محکم‌تر در اطراف تشکیل شده است. زمانی که به دلایل مختلفی مثل افزایش سن، فشار زیاد، نشستن طولانی یا بلند کردن اجسام سنگین بخش داخلی دیسک از جای طبیعی خود بیرون بزند به آن بیرون‌زدگی یا فتق دیسک گفته می‌شود. دیسک پاراسنترال نوعی از این بیرون‌زدگی است که به‌صورت مایل و کمی کنارتر از مرکز کانال نخاعی اتفاق می‌افتد. این نوع دیسک به دلیل نزدیکی به ریشه‌های عصبی بیشتر از برخی انواع دیگر باعث درد، گزگز یا بی‌حسی در دست‌ها یا پاها می‌شود و از نظر پزشکی یکی از شایع‌ترین الگوهای بیرون‌زدگی دیسک محسوب می‌شود.
تفاوت دیسک پاراسنترال با سایر انواع دیسک را می‌توان به‌صورت زیر توضیح داد:

دیسک مرکزی (سنترال)

بیرون‌زدگی دقیقاً به سمت مرکز کانال نخاعی است و معمولاً بیشتر باعث دردهای مبهم و دوطرفه می‌شود تا دردهای تیرکشنده عصبی را بوجود بیاورد.

دیسک پاراسنترال

بیرون‌زدگی کمی به راست یا چپ متمایل است و به همین دلیل فشار مستقیم‌تری روی یک ریشه عصبی وارد می‌کند و به همین علت علائم آن معمولاً یک‌طرفه و واضح‌تر است.

دیسک فورامینال

این نوع دیسک به سمت سوراخ خروج عصب حرکت می‌کند و حتی با بیرون‌زدگی کوچک هم می‌تواند درد شدید ایجاد کند؛ چون فضای عصب بسیار محدود است.

دیسک اکسترافورامینال

بیرون‌زدگی کاملاً خارج از کانال نخاعی است و بیشتر عصب‌های محیطی را درگیر می‌کند تا خود نخاع را درگیر کند.
شناخت این تفاوت‌ها از نظر علمی اهمیت زیادی دارد. چون نوع دیسک مشخص می‌کند که شدت علائم چگونه است و چه روش درمانی از درمان‌های ساده تا جراحی برای بیمار مناسب‌تر خواهد بود.

علائم و درگیری ریشه‌های عصبی

علائم و درگیری ریشه‌های عصبی
این عارضه معمولاً زمانی علامت‌دار می‌شود که بیرون‌زدگی به ریشه‌های عصبی مجاور فشار وارد کند. این فشار باعث ایجاد دردهایی می‌شود که اغلب از محل ستون فقرات شروع شده و به دست‌ها یا پاها انتشار پیدا می‌کند. شدت علائم می‌تواند از درد خفیف و متناوب تا درد شدید و مداوم متفاوت باشد و معمولاً با نشستن طولانی، خم شدن یا بلند کردن اجسام سنگین تشدید می‌شود. درگیری عصب‌ها یک فرآیند کاملاً شناخته‌شده و اثبات‌شده در پزشکی است.
علائم دیسک پاراسنترال و نشانه‌های درگیری عصب‌ها به‌صورت موارد زیر است:

درد تیرکشنده در اندام‌ها: درد از کمر به پا یا از گردن به شانه و دست انتشار پیدا می‌کند که نشان‌دهنده فشار روی ریشه عصب است.

گزگز و بی‌حسی: مورمور شدن یا کاهش حس در مسیر عصب درگیر مثل کف پا یا انگشتان دست احساس می‌شود.

ضعف عضلانی: در موارد پیشرفته عضلاتی که توسط عصب تحت فشار تغذیه می‌شوند دچار ضعف می‌شوند و انجام حرکات ساده سخت‌تر می‌شود.

افزایش درد با حرکت یا سرفه: عطسه، سرفه یا خم شدن می‌تواند فشار داخل کانال نخاعی را بیشتر کرده و درد را تشدید کند.

کاهش انعطاف‌پذیری و محدودیت حرکتی: فرد ممکن است به‌طور ناخودآگاه از حرکاتی که درد را بیشتر می‌کند پرهیز کند.

توجه به این علائم اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تشخیص زودهنگام درگیری عصب‌ها می‌تواند از پیشرفت آسیب عصبی و نیاز به درمان‌های تهاجمی‌تر جلوگیری کند.

علل ایجاد و عوامل خطر

علل ایجاد و عوامل خطر
دیسک پاراسنترال معمولاً در اثر فرسایش تدریجی دیسک‌های بین‌مهره‌ای و افزایش فشار غیرطبیعی به ستون فقرات ایجاد می‌شود. با بالا رفتن سن، دیسک‌ها آب و انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهند و لایه خارجی آن‌ها ضعیف‌تر می‌شود. در این شرایط بخش داخلی دیسک راحت‌تر به سمت بیرون و به‌ویژه به ناحیه پاراسنترال جابه‌جا می‌شود. حرکات نادرست، فشارهای ناگهانی و تکراری و وضعیت نامناسب بدن از دلایل علمی و اثبات‌شده‌ای هستند که می‌توانند این فرآیند را تسریع کنند.
عوامل افزایش‌دهنده خطر شامل موارد زیر است:

نشستن یا ایستادن طولانی‌مدت در وضعیت نامناسب که فشار مداوم به دیسک وارد می‌کند.

بلند کردن اجسام سنگین به شکل نادرست که باعث افزایش ناگهانی فشار داخل دیسک می‌شود

اضافه وزن و چاقی که بار اضافی روی ستون فقرات ایجاد می‌کند

کم‌تحرکی و ضعف عضلات کمر و شکم که نقش حمایتی ستون فقرات را کاهش می‌دهد.

سابقه آسیب یا ضربه به ستون فقرات که می‌تواند ساختار دیسک را مستعد بیرون‌زدگی کند.

روش‌های درمان

روش‌های درمان
درمان دیسک پاراسنترال بر اساس شدت علائم، میزان درگیری عصب و پاسخ بدن به درمان‌های اولیه انتخاب می‌شود. در اغلب بیماران درمان ابتدا با روش‌های غیرجراحی آغاز می‌شود؛ زیرا مطالعات علمی نشان داده‌اند که بخش قابل توجهی از دردهای ناشی از دیسک با درمان محافظه‌کارانه بهبود می‌یابد. تنها در صورتی که درد شدید و مداوم باشد، ضعف عضلانی پیش‌رونده ایجاد شود یا درمان‌های غیرجراحی مؤثر واقع نشوند جراحی به‌عنوان گزینه بعدی مطرح می‌شود. هدف اصلی در تمام روش‌ها کاهش فشار روی عصب، کنترل درد و بازگرداندن عملکرد طبیعی ستون فقرات است.
تعدادی از روش‌های درمان دیسک پاراسنترال شامل موارد زیر است:
استراحت نسبی و اصلاح سبک زندگی: کاهش فعالیت‌های آسیب‌زا و رعایت وضعیت صحیح نشستن و بلند شدن به کاهش فشار روی دیسک کمک می‌کند.
دارودرمانی: استفاده از داروهای ضدالتهاب و شل‌کننده عضلات برای کاهش درد و التهاب عصب به‌کار می‌رود.
فیزیوتراپی و تمرینات درمانی: تقویت عضلات کمر و شکم و افزایش انعطاف‌پذیری ستون فقرات باعث کاهش فشار روی دیسک می‌شود.
تزریق‌های درمانی: تزریق داروهای ضدالتهاب در اطراف عصب می‌تواند دردهای شدید و مقاوم را به‌طور موقت کنترل کند.
جراحی دیسک: در موارد پیشرفته، جراحی با هدف برداشتن فشار از روی عصب انجام می‌شود و معمولاً باعث بهبود قابل توجه علائم عصبی می‌گردد.
روش‌های درمان

نتیجه‌گیری

دیسک پاراسنترال یکی از شایع‌ترین انواع بیرون‌زدگی دیسک است که به دلیل فشار بر ریشه‌های عصبی می‌تواند باعث درد و علائم عصبی شود. این عارضه معمولاً به‌تدریج و در اثر فرسایش دیسک‌ها یا فشارهای نادرست ایجاد می‌شود. علائم آن از درد موضعی تا انتشار درد به دست یا پا متفاوت است. تشخیص به‌موقع نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت بیماری دارد. درمان در بیشتر موارد با روش‌های غیرجراحی آغاز می‌شود و شامل دارودرمانی و فیزیوتراپی است و در صورت عدم پاسخ به درمان یا بروز ضعف عصبی جراحی می‌تواند نتایج مؤثری به همراه داشته باشد.
دکتر احمدی جراح مغز و اعصاب در سبزوار یکی از پزشکان شناخته‌شده در زمینه تشخیص و درمان بیماری‌های مغز و ستون فقرات است. ایشان با سال‌ها تجربه در درمان دیسک کمر و گردن تومورهای مغزی و ضایعات نخاعی به بیماران بسیاری کمک کرده‌اند. دکتر احمدی همواره تلاش می‌کند روش درمانی متناسب با شرایط هر بیمار انتخاب شود و ابتدا درمان‌های غیرجراحی بررسی گردد. استفاده از دانش روز پزشکی و توجه به آرامش و آگاهی بیمار از ویژگی‌های مهم روند درمان نزد ایشان است. هدف اصلی ارائه درمان ایمن مؤثر و بازگرداندن کیفیت زندگی بیماران است. برای ارتباط با مجموعه می‌توانیداز طریق شماره تلفن 05144267075 یا دکمه دریافت نوبت اقدام کنید.


منابع
mayoclinic.org
sciatica.com

بله در برخی افراد دیسک پاراسنترال به‌صورت اتفاقی در تصویربرداری دیده می‌شود و تا زمانی که فشاری بر ریشه‌های عصبی وارد نکند ممکن است هیچ علامت بالینی ایجاد نکند.

بله افزایش وزن و تغییرات هورمونی در دوران بارداری ممکن است فشار بیشتری به ستون فقرات وارد کرده و علائم را تشدید نماید.

استرس به‌طور مستقیم باعث دیسک نمی‌شود اما می‌تواند درد و اسپاسم عضلانی را تشدید کند.

لیست نظرات

سینا سنایی

خیلی ساده و قابل فهم توضیح داده بودین من مدت‌ها درد داشتم ولی الان بهتر متوجه شدم مشکلم چیه

مینا سلطانی

مطالبش دقیق بود مخصوصا بخش علائم خیلی به حال من نزدیک بود

علی حسینی

به زبون ساده نوشته شده بود و برای ما که تخصص نداریم عالی بود


دکتر مصطفی احمدی - بهترین جراح مغز و اعصاب در سبزوار و خراسان رضوی