آیا سکته مغزی کشنده است و چقدر خطرناک است؟

سکته مغزی یکی از جدی‌ترین و اورژانسی‌ترین بیماری‌های پزشکی در دنیاست که می‌تواند در مدت‌زمان کوتاهی زندگی فرد را تهدید کند. سکته مغزی زمانی رخ می‌دهد که جریان خون‌رسانی به بخشی از مغز مختل شود. مغز بدون اکسیژن و مواد غذایی فقط چند دقیقه می‌تواند زنده بماند و پس از آن سلول‌های مغزی شروع به مردن می‌کنند. بسیاری از افراد می‌پرسند آیا سکته مغزی حتماً مرگ می‌شود یا امکان نجات وجود دارد؟ پاسخ کوتاه این است: سکته مغزی می‌تواند باعث مرگ شود، اما همیشه کشنده نیست. میزان خطر به عوامل مختلفی بستگی دارد که در ادامه به‌طور کامل بررسی می‌کنیم.
بسیاری از سکته‌های مغزی نتیجه مشکلات تدریجی در عروق مغزی هستند. مسائلی که با تشخیص به‌موقع می‌توان از پیشرفت آن‌ها و بروز آسیب‌های جدی جلوگیری کرد. بررسی دقیق وضعیت عروق مغز نقش مهمی در کاهش خطر سکته دارد و اگر به دنبال درمان ضایعات عروق مغزی در سبزوار هستید مراجعه به پزشک باتجربه‌ای مانند دکتر سید مصطفی احمدی می‌تواند مسیر تشخیص و درمان را ایمن‌تر و هدفمندتر کند.

سکته مغزی ایسکمیک

شایع‌ترین نوع سکته مغزی است و زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به بخشی از مغز به‌دلیل لخته یا تنگی رگ مسدود شود و اکسیژن به سلول‌های مغزی نرسد.

سکته مغزی هموراژیک

این نوع سکته به‌دلیل پارگی رگ‌های مغزی و خونریزی در یا اطراف مغز ایجاد می‌شود و معمولاً شدت خطر و مرگ‌ومیر آن بیشتر از سکته ایسکمیک است.

سکته ترومبوتیک

نوعی سکته ایسکمیک است که در آن لخته خون مستقیماً در یکی از رگ‌های مغز تشکیل می‌شود و اغلب در افراد دارای فشار خون یا آترواسکلروز دیده می‌شود.

سکته آمبولیک

در این نوع، لخته خون از قسمت دیگری از بدن (معمولاً قلب) جدا شده و به مغز می‌رسد و باعث انسداد ناگهانی رگ می‌شود.

حمله ایسکمیک گذرا (TIA یا مینی‌سکته)

علائم آن شبیه سکته مغزی است اما موقتی بوده و معمولاً طی چند دقیقه یا ساعت برطرف می‌شود. با این حال یک هشدار جدی برای سکته مغزی خطرناک در آینده است.

عوامل متعددی می‌توانند خطر مرگ در اثر سکته مغزی را افزایش دهند. مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
نوع سکته مغزی: سکته‌های خونریزی‌دهنده معمولاً کشنده‌تر از سکته‌های ایسکمیک هستند.
تأخیر در درمان: دیر رسیدن به بیمارستان باعث تخریب بیشتر سلول‌های مغزی و افزایش خطر مرگ می‌شود.
شدت آسیب مغزی: درگیری نواحی حیاتی مغز احتمال مرگ را به‌طور قابل‌توجهی بالا می‌برد.
سن بالا: افراد مسن به‌دلیل ضعف عمومی و بیماری‌های زمینه‌ای شانس بهبودی کمتری دارند.
فشار خون بالا: فشار خون کنترل‌نشده نقش مهمی در سکته‌های کشنده دارد.
بیماری‌های قلبی: مشکلات قلبی می‌توانند سکته را شدیدتر و خطرناک‌تر کنند.
دیابت: دیابت باعث آسیب رگ‌ها و تشدید عوارض پس از سکته می‌شود.
کاهش هوشیاری یا کما: نشانه‌ای از آسیب شدید مغزی و پیش‌آگهی ضعیف‌تر است.
عفونت ریه و اختلال بلع: این عوارض پس از سکته از دلایل شایع مرگ هستند.
نبود مراقبت تخصصی: درمان نشدن در مراکز تخصصی سکته خطر مرگ را افزایش می‌دهد.

حتی اگر سکته باعث مرگ نشود ممکن است عوارض جدی به‌جا بگذارد:
ضعف یا فلج اندام‌ها: شایع‌ترین عارضه که معمولاً یک طرف بدن (دست، پا یا هر دو) را درگیر می‌کند و شدت آن متغیر است.
اختلال گفتار و تکلم: ممکن است بیمار در صحبت کردن و درک گفتار یا تلفظ کلمات دچار مشکل شود.
اختلال بلع: سختی در بلع غذا و مایعات که خطر ورود غذا به ریه و عفونت ریوی را افزایش می‌دهد.
اختلال حافظه و تمرکز: کاهش حافظه، کندی ذهن و مشکل در تصمیم‌گیری یا تمرکز از عوارض شایع سکته هستند.
مشکلات بینایی: کاهش دید و دوبینی یا از دست دادن بخشی از میدان دید در یک یا هر دو چشم.
بی‌حسی یا درد مزمن: بی‌حسی، گزگز یا دردهای طولانی‌مدت در اندام‌های درگیر به‌ویژه پس از چند ماه.
اختلال تعادل و راه رفتن: احساس سرگیجه و ناپایداری و افزایش خطر زمین خوردن.
تغییرات روحی و روانی: افسردگی، اضطراب، تغییرات خلقی یا زودرنجی که پس از سکته بسیار شایع است.
کاهش استقلال در فعالیت‌های روزمره: بسیاری از بیماران برای لباس پوشیدن و غذا خوردن یا حمام کردن به کمک دیگران نیاز پیدا می‌کنند.
خطر سکته مجدد: افرادی که یک بار سکته کرده‌اند در معرض خطر بالاتری برای سکته دوباره قرار دارند.

در صورت مشاهده هرکدام فوراً اورژانس را خبر کنید:
بی‌حسی یا ضعف ناگهانی در صورت، دست یا پا (معمولاً یک‌طرف بدن): یکی از شایع‌ترین علائم است و ممکن است لب کج شود یا فرد نتواند دست یا پای یک سمت بدن را حرکت دهد.
اختلال ناگهانی در صحبت کردن یا درک گفتار: لکنت، نامفهوم حرف زدن، ناتوانی در پیدا کردن کلمات یا نفهمیدن صحبت دیگران.
افتادگی یک‌طرفه صورت: وقتی فرد لبخند می‌زند یک سمت صورت پایین‌تر می‌ماند یا حرکت ندارد.
مشکلات ناگهانی بینایی: کاهش دید، تاری دید و دوبینی یا از دست دادن دید در یک چشم یا بخشی از میدان دید.
سرگیجه شدید و ناگهانی، عدم تعادل یا مشکل در راه رفتن: به‌خصوص اگر همراه با ضعف اندام یا دوبینی باشد.
سردرد شدید و غیرعادی بدون علت مشخص: سردردی ناگهانی، بسیار شدید (به‌ویژه در سکته‌های خونریزی‌دهنده) که قبلاً تجربه نشده است.
اختلال در بلع یا خفگی ناگهانی: ممکن است بیمار هنگام خوردن یا حتی بزاق دچار خفگی شود.
کاهش سطح هوشیاری یا گیجی ناگهانی: سردرگمی، خواب‌آلودگی شدید یا حتی بیهوشی.

افراد با فشار خون بالا: مهم‌ترین عامل خطر که می‌تواند باعث پارگی یا انسداد رگ‌های مغز شود.
بیماران قلبی: آریتمی‌ها و بیماری‌های قلبی احتمال تشکیل لخته و سکته را افزایش می‌دهند.
افراد مبتلا به دیابت: دیابت به عروق آسیب می‌زند و خطر سکته را بالا می‌برد.
افراد سیگاری: مصرف سیگار و قلیان باعث تنگی رگ‌ها و افزایش لخته‌شدن خون می‌شود.
افراد با چربی خون بالا: رسوب چربی در رگ‌ها جریان خون مغز را مختل می‌کند.
افراد دارای اضافه وزن و کم‌تحرک: سبک زندگی ناسالم با عوامل اصلی سکته ارتباط مستقیم دارد.
سالمندان: با افزایش سن، انعطاف‌پذیری رگ‌ها کاهش یافته و خطر سکته بیشتر می‌شود.
افراد با سابقه سکته یا TIA: احتمال سکته مجدد در این افراد بالاتر است.
افراد با سابقه خانوادگی سکته: عوامل ژنتیکی می‌توانند خطر را افزایش دهند.
مصرف‌کنندگان الکل و مواد مخدر: این مواد باعث افزایش ناگهانی فشار خون و آسیب عروق مغزی می‌شوند.

شناخت و اقدام فوری به علائم هشداردهنده: تماس سریع با اورژانس در اولین دقایق بروز علائم مهم‌ترین عامل نجات جان بیمار است.
درمان در ساعات طلایی: شروع درمان در چند ساعت اول (به‌ویژه در سکته ایسکمیک) می‌تواند از آسیب شدید مغز و مرگ جلوگیری کند.
کنترل فشار خون: مهم‌ترین اقدام پیشگیرانه؛ فشار خون کنترل‌نشده خطرناک‌ترین عامل سکته کشنده است.
کنترل بیماری‌های زمینه‌ای (دیابت، بیماری قلبی، چربی خون): درمان منظم این بیماری‌ها احتمال سکته شدید و مرگبار را کاهش می‌دهد.
ترک سیگار و محدود کردن الکل: این عوامل مستقیماً خطر سکته‌های شدید و مرگ‌آور را افزایش می‌دهند.
مصرف صحیح داروهای تجویزشده توسط پزشک: داروهای رقیق‌کننده خون یا ضد فشار خون در صورت مصرف منظم بسیار حیاتی‌اند.
پیگیری پزشکی پس از سکته خفیف (TIA): نادیده گرفتن سکته خفیف می‌تواند به سکته مرگبار منجر شود.

سکته مغزی یکی از خطرناک‌ترین بیماری‌های عصر حاضر است که می‌تواند در مدت کوتاهی جان بیمار را تهدید کند یا عوارضی ماندگار بر جای بگذارد. همان‌طور که بررسی شد، سکته مغزی همیشه به معنای مرگ نیست، اما سرعت تشخیص، نوع سکته، شدت آسیب مغزی و کیفیت مراقبت‌های پزشکی نقش تعیین‌کننده‌ای در نجات بیمار و کاهش عوارض دارند. آگاهی از علائم هشداردهنده، توجه به عوامل خطر و مراجعه فوری به مراکز تخصصی می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی از مرگ یا ناتوانی دائمی ناشی از سکته مغزی پیشگیری کند. در واقع، در سکته مغزی، زمان حیاتی‌ترین عامل است و هر دقیقه تأخیر می‌تواند به از دست رفتن بخشی از مغز منجر شود.
در مواجهه با سکته مغزی، انتخاب پزشک و مرکز درمانی مجهز می‌تواند تفاوت بین زندگی، مرگ یا ناتوانی دائمی را رقم بزند. کلینیک دکتر سید مصطفی احمدی بهترین جراح مغز و اعصاب در خراسان رضوی با تکیه بر دانش تخصصی، تجربه درمان موارد پیچیده سکته مغزی و استفاده از روش‌های نوین تشخیصی و درمانی، همواره تلاش دارد بهترین و سریع‌ترین تصمیم درمانی را برای حفظ جان بیمار و کاهش عوارض اتخاذ کند. برای دریافت نوبت مشاوره می‌توانید از طریق دکمه دریافت نوبت اقدام کنید یا با شماره 05144267075 تماس بگیرید.

منابع
who.int
my.clevelandclinic.org